تماس و مشاوره با
وکیل پایه یک دادگستری
 
ساعات کاری دفتر
9:00 تا 18:00
ارسال سوال حقوقی و درخواست
آرشیو سوالات حقوقی از وکلای دادگران
تاریخ انتشار: ﺳﻪشنبه 07 دی 1400

 امکان فسخ معامله به دلیل عدم پرداخت ثمن قرارداد 

آیا میشود قراردادی که از طرف خریدار شرط پرداخت چک انجام نشده است را فسخ کرد و ادعای خسارت نمود ؟ در واقع سوال اینجاست که آیا نپرداختن ثمن معامله برای فروشنده حق فسخ ایجاد می کند ؟

 

امتیاز: Article Rating | تعداد بازدید: 20681

پاسخ – آیا می شود فقط به دلیل ندادن مبلغ قرارداد آن را فسخ کرد ؟

ثمن عبارت است از ارزش قراردادی که یکی از طرفین در برابر عوضی که دریافت می کند به طرف دیگر می پردازد. ثمن بطور معمول پول رایج کشور است اما از این جهت الزامی ندارد و هر مالی می تواند ثمن معامله واقع شود.

مطابق ماده 394 قانون مدنی، مشتری موظف می باشد تا ثمن را در زمان، مکان و مطابق شرایطی که طرفین در هنگام عقد توافق نمودند تأدیه نماید در غیر این صورت عدم پرداخت ثمن معامله ضمانت اجرای قانونی خواهد داشت.
ضمانت اجرای عدم پرداخت ثمن در ماده ی 395 قانون مدنی بدین شرح آورده شده است:
اگر مشتری ثمن را در موعد مقرر تادیه نکند بایع حق خواهد داشت که بر طبق مقررات راجعه به خیار تاخیر ثمن معامله را فسخ یا از‌ حاکم اجبار مشتری را به تادیه ثمن بخواهد.
بنابراین در عقد بیع هنگامی که مشتری ثمن را پرداخت نکند، در صورت وجود شرایط مقرر در خیار تأخیر ثمن می تواند معامله را فسخ نماید.

شرایط خیار قانونی پیش بینی شده برای فسخ قرارداد به علت تأخیر پرداخت ثمن در ماده ی 402 قانون مدنی آورده شده است. این ماده در بیان خیار تأخیر ثمن مقرر می دارد که هر گاه مبیع عین خارجی و یا در حکم آن بوده و برای تادیه ثمن یا تسلیم مبیع بین متبایعین اجلی معین نشده باشد اگر سه روز از تاریخ‌ بیع بگذرد و در این مدت نه بایع مبیع را تسلیم مشتری نماید و نه مشتری تمام ثمن را به بایع بدهد بایع مختار در فسخ معامله میشود.

 

شرایط فسخ معامله به دلیل عدم پرداخت ثمن قرارداد 

1- معامله بیع باشد
2- خیار مختص به بایع یا همان فرونشده می باشد
3- مبیع باید عین معین یا کلی در معین باشد
4- مبیع و ثمن باید هر دو حال باشند
5- سه روز از لحظه ای که عقد بیع واقع گردید بگذرد

 

موارد عدم داشتن حق فسخ عقد به علت نپرداختن ثمن برای فروشنده

1- التزام به بیع از سوی بایع : مطابق ماده 403 قانون مدنی اگر بایع به نحوی از انحاء مطالبه ثمن نماید و به قرائن معلوم گردد که مقصود التزام به بیع بوده است خیار او ساقط خواهد شد. لازم به ذکر است که مطالبه ی ثمن به تنهایی موجب سقوط خیار نخواهد شد بلکه باید قصد اسقاط حق فسخ باید همراه با قرائنی باشد تا احراز گردد فروشنده قصد التزام به بیع را داشته است.
2- تحویل و تسلیم تمام مبیع به مشتری : لازم به ذکر است که تحویل بعض مبیع مسقط خیار تاخیر ثمن نیست. همچنین فرقی نمی کند که این تسلیم قبل از انقضای سه روز باشد یا بعد از سه روز
3- امتناع بایع از دریافت ثمن : به موجب ماده 405 قانون مدنی اگر مشتری ثمن را حاضر کرد که بدهد و بایع از اخذ آن امتناع نمود خیار فسخ نخواهد داشت
4- ضامن دادن مشتری یا حواله دادن بایع : اگر مشتری برای ثمن ضامن بدهد یا بایع ثمن را حواله دهد بعد از تحقیق حواله خیار تاخیر ساقط میشود.
بنابراین می توان مشاهده نمود که فسخ قرارداد به علت نپرداختن ثمن معامله در قانون پیش بینی شده است. با این حال، ممکن است طرفین هنگام انعقاد عقد توافق نمایند که در صورت عدم پرداخت ثمن معامله در زمان مندرج در مبایعه نامه یا برگشت چک ثمن معامله بایع حق فسخ قرارداد را خواهد داشت. بنابراین در صورت درج چنین شرطی، با تخلف متعهد از شرط، مشروط له می تواند قرارداد را فسخ نماید. 
لازم به ذکر است که غیر از فسخ عقد، فروشنده می تواند با مراجعه به دادگاه، الزام خریدار به تأدیه ثمن را درخواست کند. همچنین، به موجب ماده 377 قانون مدنی هر یک از بایع و مشتری حق دارد از تسلیم مبیع یا ثمن خودداری کند تا طرف دیگر حاضر به تسلیم شود مگر این که مبیع یا ثمن ‌موجل باشد در این صورت هر کدام از مبیع یا ثمن که حال باشد باید تسلیم شود. 
نکته ی حائز اهمیت در این است که در صورت عدم تحقق خیار تأخیر ثمن و در شرایطی که در قرارداد شرط خیار به نفع فروشنده نشده باشد، بایع تنها می تواند اجبار خریدار به تأدیه ثمن را مطالبه نماید و حق فسخی نخواهد داشت. تأدیه ثمن توسط خریدار از موارد صحت عقد بیع نبوده و از آثار این عقد می باشد. به همین خاطر بعد از عقد مشتری مالک مبیع شده و فروشنده در حکم طلبکار می باشد.

 

پاسخ به پرسش مطرح شده

در پاسخ به پرسشی که در رابطه با امکان فسخ معامله به دلیل عدم پرداخت ثمن قرارداد طرح فرمودید باید گفت امکان فسخ به موجب خیار تأخیر ثمن با تحقق شرایط مذکور در متن وجود خواهد داشت.

همچنین درصورتی که در قرارداد شرط شده باشد که قرارداد به دلیل عدم پرداخت وجه چک فسخ گردد، اگر خریدار تا آخر وقت اداری تاریخ چک وجه را به حساب بانکی خود به نحو قابل وصولی واریز ننماید، مشروط له امکان فسخ قرارداد را به علت تخلف از شرط را خواهد داشت.

همچنین خسارت عدم پرداخت ثمن می تواند به موجب قرارداد یا قانون باشد. در صورتی که طرفین عقد خسارتی را از بابت عدم پرداخت ثمن یا پاس نشدن چک ها تعیین نمایند، این خسارت قابل وصول بوده و بنابر ماده 230 قانون مدنی ا گر در ضمن معامله شرط شده باشد که در صورت تخلف متخلف مبلغی به عنوان خسارت تادیه نماید قاضی نمی تواند او را به بیشتر یا کمتر از آنچه ملزم شده است محکوم کند.

 

 

مواد قانونی قابل استناد - مقررات فسخ معامله و قرارداد

ماده ۲۳۰ قانون مدنی
اگر در ضمن معامله شرط شده باشد که در صورت تخلف متخلف مبلغی به عنوان خسارت تادیه نماید حاکم نمی‌تواند او را به بیشتر یا‌ کمتر از آن چه که ملزم شده است محکوم کند.


ماده ۳۶۲ قانون مدنی
آثار بیعی که صحیحاً واقع شده باشد از قرار ذیل است:
۱( به مجرد وقوع بیع مشتری مالک مبیع و بایع مالک ثمن می‌شود.
۲( عقد بیع بایع را ضامن درک مبیع و مشتری را ضامن درک ثمن قرار میدهد.
۳( ‌عقد بیع بایع را به تسلیم مبیع ملزم مینماید.
۴( ‌عقد بیع مشتری را به تادیه ثمن ملزم می‌کند.


ماده ۳۷۷ قانون مدنی
هر یک از بایع و مشتری حق دارد از تسلیم مبیع یا ثمن خودداری کند تا طرف دیگر حاضر به تسلیم شود مگر این که مبیع یا ثمن ‌موجل باشد در این صورت هر کدام از مبیع یا ثمن که حال باشد باید تسلیم شود.


ماده ۳۹۴ قانون مدنی
مشتری باید ثمن را در موعد و در محل و بر طبق شرائطی که در عقد بیع مقرر شده است تادیه نماید.


ماده ۳۹۵ قانون مدنی
اگر مشتری ثمن را در موعد مقرر تادیه نکند بایع حق خواهد داشت که بر طبق مقررات راجعه به خیار تاخیر ثمن معامله را فسخ یا از‌ حاکم اجبار مشتری را به تادیه ثمن بخواهد.


ماده ۴۰۲ قانون مدنی
هر گاه مبیع عین خارجی و یا در حکم آن بوده و برای تادیه ثمن یا تسلیم مبیع بین متبایعین اجلی معین نشده باشد اگر سه روز از تاریخ‌ بیع بگذرد و در این مدت نه بایع مبیع را تسلیم مشتری نماید و نه مشتری تمام ثمن را به بایع بدهد بایع مختار در فسخ معامله میشود.


ماده ۴۰۳ قانون مدنی
اگر بایع به نحوی از انحاء مطالبه ثمن نماید و به قرائن معلوم گردد که مقصود التزام به بیع بوده است خیار او ساقط خواهد شد.


ماده ۴۰۴ قانون مدنی
هر گاه بایع در ظرف سه روز از تاریخ بیع تمام مبیع را تسلیم مشتری کند یا مشتری تمام ثمن را ببایع بدهد دیگر برای بایع اختیار فسخ‌نخواهد بود اگر چه ثانیاً بنحوی از انحاء مبیع به بایع و ثمن به مشتری برگشته باشد.


ماده ۴۰۵ قانون مدنی
اگر مشتری ثمن را حاضر کرد که بدهد و بایع از اخذ آن امتناع نمود خیار فسخ نخواهد داشت.


ماده ۴۰۶ قانون مدنی
خیار تاخیر مخصوص بایع است و برای مشتری از جهت تاخیر در تسلیم مبیع این اختیار نمیباشد.


ماده ۴۰۷ قانون مدنی
تسلیم بعض ثمن یا دادن آن به کسی که حق قبض ندارد خیار بایع را ساقط نمیکند.


ماده ۴۰۸ قانون مدنی
اگر مشتری برای ثمن ضامن بدهد یا بایع ثمن را حواله دهد بعد از تحقیق حواله خیار تاخیر ساقط میشود.


ماده ۴۰۹ قانون مدنی
هر گاه مبیع از چیزهائی باشد که در کمتر از سه روز فاسد و یا کم قیمت میشود ابتداء خیار از زمانی است که مبیع مشرف به فساد یا ‌کسر قیمت میگردد. 

 


پاسخ داده شده توسط کارشناس حقوقی ما 

 

 

ثبت امتیاز
نظرات
در حال حاضر هیچ نظری ثبت نشده است. شما می توانید اولین نفری باشید که نظر می دهید.
ارسال نظر جدید

تصویر امنیتی
کد امنیتی را وارد نمایید:

جستجو
ارسال سوال حقوقی و درخواست

رزرو وقت مشاوره حقوقی با ما

در صورت تمایل به دریافت مشاوره حقوقی با وکیل پایه یک دادگستری و جهت هماهنگی و رزرو وقت مشاوره کلیک کنید.